شانس صفر براي پروژه بدون ريسك

واژه ريسك واژه اي متعارف و پر كاربرد در فرهنگ لغات زمانه ي ماست كه در ارتباط با شرايط شخصي (سلامتي، بازنشستگي، بيمه، سرمايه گذاري و ...)، شرايط اجتماعي (تروريسم، عملكرد اقتصادي، ايمني غذا و ...) و شرايط تجاري (اداره امور شركت ها، استراتژي، دوام تجاري و ...) مي باشد. يكي از جاهايي كه مديريت ريسك امتياز ويژه اي پيدا كرده مديريت پروژه هاست، شايد به دليل طبيعت ريسكي پروژه ها.

چرا پروژه ها ريسكي اند؟ عوالي وجود دارند كه در همه ي پروژه ها تكرار مي شوند و پروژه ها را به صورت ذاتي ريسكي مي كنند. اين عوامل عبارتند از:

- منحصر بفردي : درگير شدن با تعدادي از عوامل كه پيشتر انجام نشده اند.

- پيچيدگي در شاخه هاي مختلف فني، تجاري، تداخل ها يا ارتباطات.

- فرضيات و محدوديت ها درباره آينده: هم موارد صريح و آشكار و هم موارد تلويحي و پنهان، كه ممكن است نادرست بودن آنها اثبات شود.

- اهداف ، تعيين مقاديري كه بوسيله آنها موفقيت پروژه تعيين خواهد شد، كه معمولا ثابت اند و گاهي مغاير با هم.

- مردم ، شامل مديريت و اعضاي تيم پروژه، كارفرماها و مشتري ها، تامين كنندگان و پيمانكاران فرعي، همه كساني كه گستره آنها غير قابل پيش بيني است.

- نيازمندي ها، انتظارات و اهداف ذي-نفعان كه مي تواند تغيير كند، با هم اشتراك داشته باشند يا مخالف هم باشند.

- تغيير ، از آنجايي كه هر پروژه اي يك واسطه ي تغيير است، از زمان حالِ شناخته شده به آينده ي ناشناس حركت مي كند.

- محيط زيستي كه پروژه را در بر مي گيرد شاملِ هم محيط زيست سازمان داخلي و هم محيط زيست خارجي: جايي كه تغييرات خارج از كنترل پروژه مي تواند روي دهد.

اين عوامل ريسكي در طبيعت همه پروژه ها ايجاد مي شود و بدون تغيير در پروژه نمي توانند از بين بروند. به عنوان مثال، پروژه اي كه منحصر بفرد نباشد، محدوديت نداشته باشد، با مردم درگير نشود و تغييري ايحاد نكند در واقع يك پروژه نخواهد بود. تلاش براي از بين بردن عوامل ريسكي يك پروژه آن را به چيزي ديگر تبديل خواهد كرد و آن ديگر يك پروژه نخواهد بود. در واقع پروژه ها ريسك هاي مربوطه را به منظور به دست آوردن منافع در يك روش كنترل شده مي پذيرند. تصور كردن پروژه ي بدون ريسك غير ممكن است.

البته بعضي از پروژه ها پر ريسك اند در حالي كه برخي ريسك هاي كمتري دارند، اما تعريف پروژه ها در برخي حوزه ها ريسكي است. "پروژه بدون ريسك" اصطلاحي متناقض است- چنين جيزي نمي تواند وجود داشته باشد. دليل اهميت مديريت ريسك به عنوان بخش مؤثري از مديريت پروژه همين است: از آنجايي كه همه پروژه ها در معرض ريسك هستند پروژه هاي موفق آنهايي هستند كه ريسك به شكل مناسبي در آنها مديريت مي شود.

اين نوشتار ترجمه مقاله zero chance of a zero-risk project نوشته David Hillson ميباشد كه بنا بر اجازه رسمي مولف توسط رسول عبدالمحمدي به فارسي برگردانده شده است.